Hoe werkgevers doen aan zwangerschapsdiscriminatie

Op een serene zondagochtend dronk ik koffie met een vriendin. Ze is happily zwanger en hoewel ze zich ambitieus door haar 28-urige werkweek zwoegt, kijkt ze uit naar haar verlofperiode. Een ontspannen periode in de aanloop naar de bevalling, loopt uit tot onrust, onrecht en wrok.

Drie weken voor de geplande verlofdatum, maakte ze een afspraak met haar werkgever. Rondom haar zwangerschap wilde ze het een en ander afstemmen. Terloops benoemde mevrouw de werkgever: “Vanwege financiële omstandigheden vervalt jouw functie. We nemen wel een andere werknemer aan, maar dan voor 24 uur.”

‘Financiële omstandigheden’ betekent dus: vriendin is zwanger, háár contract wordt beëindigd en ze nemen wel een andere kracht aan voor vier uur minder.  Financiële omstandigheden is de meest slechte, onmenselijke, oneerlijke drogreden die ik sinds tijden heb gehoord.

Later, toen dappere vriendin de werkgever om verantwoording vroeg, durfde ze ook nog te beweren dat ‘ze – het is een vrouw – niet weet hoe en wanneer [naam vriendin] uit het verlof zou komen’ en dat ‘het bedrijf zo’n risico niet kan permitteren’. Deze zin schreeuwt zwangerschapsdiscriminatie.

Ik wist niet wat ik hoorde. Ik kon het niet rijmen in mijn hoofd. ‘Gelukkig’ is vakbond CNV beter voorbereid. Op hun website lees ik: Een werkgever kan je niet ontslaan omdat je zwanger bent. Ook tijdens de verlofperiode én de eerste zes weken na het bevallingsverlof mag je niet worden ontslagen. Alleen in speciale gevallen (zoals een grote reorganisatie) is ontslag mogelijk tijdens je zwangerschap. Wanneer een tijdelijk contract afloopt tijdens zwangerschap, dan hoeft je werkgever dit niet te verlengen. Je zwangerschap mag echter nooit de reden zijn. In de praktijk komt het echter wel vaak voor.”

Mijn gedupeerde vriendin is niet aangesloten bij een vakbond. Raad ik iedereen – lees: vrouwen – aan om zich aan te sluiten bij een vakbond. Nee. Het is een oplossing op korte termijn. Daarmee anticiperen we op de gevolgen en niet op de oorzaak van dit probleem.

Wel raad ik aan te melden. Vrouwen en hun partners hebben een meldplicht. Bij Centraal Meldpunt Nederland kun je vrouwendiscriminatie melden. En, meldt het bij het College van de Rechten van de Mens, of nog beter: vraag een oordeel aan. De klacht wordt dan behandeld tijdens een openbare zitting. Het College ziet toe op de gelijkebehandelingswetgeving en in individuele gevallen oordeelt hij of iemand gediscrimineerd is op het werk, in het onderwijs of als consument. Het is aan iedereen een oproep om vrouwendiscriminatie op het werk aan te pakken.

Tot slot is zwangerschapsdiscriminatie een misleidend woord. Partner in kwestie wordt nooit direct gediscrimineerd, omdat ‘het stel zwanger is’. Het zijn vrouwen die zichtbaar zwanger zijn, omdat zij biologisch ‘belast’ zijn met het dragen van een kind. Het zijn vrouwen die daarvoor te vaak worden gestraft door een (toenmalige) werkgever. Het is vrouwendiscriminatie. Het is verwerpelijk.