The elephant in the room

Na vijf weken in alle vrijheid van de zomer te hebben genoten, staat het werkende leven weer voor de deur. Of liever gezegd, ik sta voor de deur van het gebouw waarin ik mijn werkdagen de komende maanden weer mag doorbrengen. Daar sta ik dan, met een licht gevoel in mijn benen, druk bezig de brok in mijn keel weg te slikken. Zonder veel succes.

Het voelt alsof ik een gigantische berg op moet fietsen. En dat wil ik heel graag, heel snel en met de juiste technieken doen. Iets in mij zegt, nee, schreeuwt dat het me niet gaat lukken, dat ik het niet ga redden. De moed zinkt me in de schoenen. Dat gevoel en die gedachten uiten zich bij mij in verdriet.
Op dat moment zie ik dat niet zo helder. Het duurde een werkdag voordat ik wist waar dat enigszins bekende, maar vervelende gevoel vandaan kwam (heerlijk die vijf weken er helemaal tussenuit). En ineens wist ik het weer: zo voelt het als mijn perfectionistische deel de overhand krijgt. Toch jammer dat het me niet lukte om ‘m ergens achter te laten tijdens mijn vakantie in Kroatië.

Ik voel me opgelucht dat ik de oorzaak weet, maar hoe nu verder?

Het internet en meer
Tijdens mijn zoektocht naar perfectionisme valt het me op dat er eindeloos veel informatie over dit onderwerp is. Ik vermoedde al dat ik niet de enige ben met een neiging tot perfectionisme. Een bevestiging vind ik in een aantal krantenartikelen met koppen als:

“We gaan ten onder aan perfectionistisch gedrag”

“Perfectionisme, volksziekte van een nieuwe generatie”

“Studenten bezwijken psychisch onder prestatiedruk: ‘De psychologen zijn niet aan te slepen”

“Perfectionisme is een sluipmoordenaar”

Als ik de krantenkoppen mag geloven, dan zouden er veel mensen moeten dealen met perfectionisme. Maar waar zijn die mensen dan?
Ik bespreek het onderwerp met personen in mijn omgeving. Ik luister naar hun verhalen en hoor dat perfectionisme inderdaad een rol speelt of speelde in hun leven. Zo vertelt een collega dat ze door haar perfectionisme een hekel kreeg aan de maandag. Op zondagavond dacht ze met pijn in haar buik aan de volgende dag. De maandag is daarom nu haar vrije dag zodat ze volledig van haar weekend kan genieten. Een goede vriendin kreeg zoveel stress van haar perfectionisme, dat ze op de rand stond van een burn-out. Ze zocht hulp bij de POH-GGZ. Een andere vriendin wordt op haar werk professioneel gecoacht om gezond met haar perfectionisme om te gaan. En een vriendin van haar volgt therapie vanwege haar innerlijke criticus.

Tot nu toe vallen me een aantal zaken op. Ik lees en hoor terug dat velen worstelen met perfectionisme, maar weinigen praten er uit zichzelf over. Hoe zou dat komen? Angst? Schaamte? Zoals met veel psychische worstelingen: daar praten we niet over? (Toegegeven, ik vond het ook behoorlijk spannend om via deze weg te delen dat ook ik deal met deze criticus).
Het tweede dat me opvalt is dat perfectionisme bij ieder individu anders tot uiting komt. Ik word er verdrietig van en het kan mij ‘verlammen’. Mijn collega krijgt buikpijn, een vriend moet de uitdaging aangaan met uitstelgedrag, een aantal vriendinnen voelen de stress toenemen en gaan als een bezetene aan het werk – met uitputting tot gevolg. Dat het er in ieder hoofd anders aan toe gaat, klinkt heel logisch. Toch had ik dat van te voren niet zo bedacht.
Tot slot valt het woord ‘Criticus’ of ‘innerlijke criticus’ op. Ik ontdekte dat perfectioneren niet gaat om het verbeteren van je werk, een project, uiterlijk of relatie. Er zit iets onder. Het zit dieper.

Criticus
Je gedachten, oordelen of verwachtingen ontstaan al in je kindertijd, beschrijft psycholoog Petra van der Heiden. In haar boek legt ze uit hoe die Criticus vervolgens te werk gaat: “Je Criticus is een soort meetlat waarlangs je telkens beoordeelt of je bij je familie mag horen. Je wilt het goed doen, je wilt erbij horen. Je krijgt in die cruciale kindertijd een beeld van hoe het hoort en op basis daarvan ontwikkelt zich jouw Criticus, jouw meetlat. Je lijf heeft hier niet zoveel over te zeggen. Het zijn je hersenen, je gedachten die hier de baas zijn: zij houden hierbij een strenge maatstaaf aan.”

Het oordelen en het wegzetten van jezelf in een (soms heel negatief) hokje komt vaak voor. Ze komen vanzelf over jezelf en/of over anderen. Van der Heiden benoemt dat deze gedachten je groei belemmeren. “Echt verantwoordelijkheid nemen, betekent dat je bereid bent om je spinsels over jezelf (en de ander) te onderzoeken. Met liefde.”

Compassie
Wat ik tot dusver leerde, is dat het mij helpt om erover te lezen, mijn worstelingen te delen en naar die van anderen te luisteren. Op die manier voel ik dat ik niet de enige ben en de geruststellende woorden en adviezen van anderen helpen me weer een stap verder.

Over mijn Criticus leerde ik dat deze altijd bij mij is. Hij zal dus ook altijd met jou meegaan. Je hiervan bewust zijn en je bewust te zijn wat je Criticus je vertelt, is al een belangrijke stap. Dan volgt de vraag: hoe ga je met deze Criticus om? Mijn advies zou zijn om op een milde manier, dus met compassie, de confrontatie aan te gaan. Start het zelfonderzoek, schrijf je gedachten op en lees ze over. Welk inzicht krijg je? Voel in je lijf wat het met je doet. Lees, praat (je bent niet de enige!), zoek hulp bij vrienden of een professional. Neem de tijd en wees vriendelijk naar jezelf, nu, tijdens je zelfonderzoek en daarna.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s