Kenau

Laatst hoorde ik iemand ‘Kenau’ zeggen. In deze context: “Nou, ik had precies hetzelfde. Vorige week belde ik met de afdeling Technische Dienst. Ik kreeg toen ook een kenau aan de lijn. Zou het komen door de maandagochtend?”

Ik was het, die deze zin uitsprak.

Mijn collega staarde me voor een paar seconden aan en zei vervolgens: “Ik hoor jou nu het woord Kenau zeggen, maar was het een vrouw met wie je telefoneerde? Op die afdeling werken toch alleen mannen?”
Hoog en laag beweerde ik dat dit woord ook prima op mannen van toepassing kan zijn. Waarom niet? Het lukte me niet om mijn collega te overtuigen en ze zocht het op. De eerste treffer leverde deze informatie op: Kenau – Vrouw die zich onvriendelijk, bazig en onvrouwelijk gedraagt; bazig manwijf. Vernoemd naar Kenau Simonsdochter Hasselaer die bekend werd door haar verzet tijdens de belegering van Haarlem tijdens de Tachtigjarige Oorlog.

Van Dale doet het niet veel beter. Kenau – Bazige vrouw, manwijf vernoemd naar Kenau Simonsdochter Hasselaer die tijdens het beleg van Haarlem in 1572 en 1573 moedig streed.

Het hele verhaal rondom Kenau is het lezen, of het kijken – in 2014 is de film Kenau verschenen – waard. Voor nu beperk ik me tot de belangrijkste feiten.
Haar rol bij het versterken van de Haarlemse stadsmuur is door een geleerde opgemerkt en beschreven. Johannes Arcerius schrijft […] een zeer mannelijke vrouw, die met recht een mannin genoemd kan worden. Het gaat om een vrouw op jaren, die met geld, werk en wapens het algemeen belang dient, en met hoon en scherts zonder ophouden de vijand kwelt en tergt.

Klinkt positief in mijn horen.

Toen haar man overleed, nam ze de scheepmakerij over. Niet de administratie; ze werd zelf scheepmaker. Ze was geen vrouw die zich makkelijk opzij liet zetten. Ze reisde naar  verschillende steden en nam belangrijke functies in die zeer ongebruikelijk waren voor een vrouw. Om dat voor elkaar te krijgen, moest de rechter zich er soms mee bemoeien.

Terug in Haarlem kwam ze in conflict met het stadsbestuur, omdat ze nog een geldbedrag kreeg. De roddels kwamen op. Ze werd uitgemaakt voor heks – het lot van meer eigenzinnige vrouwen in de zestiende eeuw.

En dan het mysterie rondom haar dood. Ze vertrok alleen met haar boot naar Noorwegen. Niemand heeft haar weer (terug)gezien.

Sinds 2008 bestaat er in de gemeente Haarlem de Kenau Hasselaer-prijs; een jaarlijkse onderscheiding voor een initiatief op het gebied van emancipatie.
Als ik een duit in het zakje mag doen? Laten we met z’n allen het woord Kenau niet gebruiken als ‘scheldwoord’. En voor Van Dale: schrap de huidige definitie van Kenau. Het sluit niet aan bij haar heldhaftige optreden, het is achterhaald en het is seksistisch.

2 comments

  1. Anoniem · december 29, 2018

    Weer een mooi verhaal. Leuk hoe je dingen aan de kaak stelt. En vooral mooi geschreven.

Laat een reactie achter op Rosan Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s